ashuka

i

بنیاد غیرانتفاعی «آشوکا»، یا آنطور که نام کامل آن است، «آشوکا: نوآورانی برای جامعه» در سال ۱۹۸۰ و توسط «بیل درایتن» تاسیس شده است که مشاور سابق شرکت معروف مک کنزی(McKinsey) و دستیار آژانس ملی حفاظت از محیط زیست ایالات متحده بوده و یکی از ۲۵ رهبر برگزیده آمریکایی به انتخاب مدرسه سیاست گذاری کندی در دانشگاه هاروارد است. عبارت «کارآفرین اجتماعی» یا social entrepreneur توسط آشوکا بود که در دنیا متولد شد و گسترش یافت و این بنیاد، معروف ترین و قدیمی ترین موسسه ای در دنیاست که به طور تخصصی بر موضوع کارآفرینی اجتماعی، متمرکز است. کارآفرینی اجتماعی در ذهن آشوکا، مدلی برای تغییر است و به توصیف افرادی می پردازد که روش های «عمل گرایانه» و «نتیجه-محور» دنیای کارآفرینی تجاری را با اهداف یک مصلح اجتماعی در هم می آمیزند تا به نتایج مطلوب برای جامعه برسند.
در آذرماه سال ۹۳ در نشستی که در محل انجمن حامیان فرهنگ قرض الحسنه و کارآفرینی اجتماعی برگزار شد، آقای هامون طهماسبی، پژوهشگر حوزه توسعه پایدار، به معرفی این بنیاد و اقدامات آن در حوزه گسترش کارآفرینی اجتماعی پرداخت.

i
تاکید بر کارآفرینان اجتماعی برجسته

i
به گفته ایشان، ذهنیت کلی اولیه آشوکا این بود که ایده های اجتماعی اگر در دست کارآفرینان اجتماعی تراز بالا قرار داشته باشد، می تواند به تغییرات و اتفاقات فوق العاده ای بیانجامد. به همین سبب، بنیاد آشوکا در ساز و کاری دقیق و سخت گیرانه، به انتخاب و گزینش این افراد برجسته که آنها را «هَم وَند» یا fellow می نامد، دست می زد؛ و سپس با منابع مالی و نیز شبکه ارتباطی خود از آنها حمایت می کند. طهماسبی با اشاره به اینکه هدف غایی آشوکا، موفقیت ایده های اولیه هم وندها نیست، تاکید کرد که آشوکا، این افراد ویژه را به چشم الگوهایی می بیند که می توانند الهام بخش و تاثیر گذار بر دیگران و جامعه پیرامونی خود باشند تا تبدیل به تغییردهندگان فعال دنیا شوند. آشوکا، هم-وندها را به ویژه از طریق وارد کردن شان به یک شبکه و اجتماع جهانی از افراد شبیه خودشان، حمایت می کند تا این همکاری و ارتباطات بتواند به هم افزایی و تقویت ایده ها منجر شود.
طهماسبی سپس در ادامه به این موضوع اشاره کرد که در واقع، ایده بزرگ «بیل درایتن» این بود که نسل جدیدی از کارآفرینان را پیدا، تغذیه و حمایت کند تا به عنوان کاتالیزورهایی جهت ایجاد تغییرات اجتماعی عمل کنند. سرمایه-گذاری او و بنیاد آشوکا بر روی نوآورانی است که قادر هستند تا با سرمایه اولیه نه چندان زیادی، تغییرات و اصلاحات قابل توجه و پایداری در مسائل اجتماعی جوامع نظیر بهداشت، فقر، توسعه اقتصادی، محیط زیست و آموزش ایجاد کنند.
آشوکا بدین ترتیب، بهترین نوآوران اجتماعی را پیدا و حمایت می کند، همچنین از طریق برنامه های خلاقانه خود، هزاران نفر دیگر از علاقه مندان را برای ایجاد تغییرات از کارآفرینی اجتماعی به جنبش وا می دارد و همچنین رسانه ها، کسب و کارها، سیاست گذاران و کارآفرینان اجتماعی را به یک شبکه همکاری وارد می کند تا بتوانند اثرات مهم در جامعه پیرامونی خود و دنیا باقی بگذارند.

i
تبدیل شدن به بنیادی جهانی

i
آقای طهماسبی در ادامه به توضیحاتی پیرمون ساختار فعلی آشوکا پرداخت و با بیان اینکه آشوکا در سال ۱۹۸۰ با ۳۰ هزار دلار سرمایه اولیه شروع به کار کرد گفت این بنیاد بین المللی اکنون بودجه سالانه ی بیش از ۳۰ میلیون دلاری دارد که صرف مخارج اداری، پرسنل و نگه داشت و تقویت «شبکه جهانی کارآفرینان اجتماعی» می شود و البته بخشی از آن نیز مستقیما به هم وندها به عنوان حمایت مالی پرداخت می شود. به گفته طهماسبی، در سال ۲۰۱۳، بیش از ۶ میلیون دلار به هم وندهای تازه پیوسته به شبکه آشوکا به عنوان حقوق پرداخت شده است. منابع مالی آشوکا، از کمک های دریافتی از سوی افراد، بنیادها، شرکت ها و نیز فعالیت های درآمدزای خود او تامین می شود که البته سهم کمک های اهدایی بسیار بسیار غالب است(بیش از ۹۸ درصد). آشوکا در بیش از ۳۷ کشور دفتر دارد و در ۷۲ کشور با کارآفرینان اجتماعی برجسته در ارتباط است.

i
هَم وَندهای آشوکا-مهم ترین دارایی آشوکا

i
آقای طهماسبی در ادامه نشست به ارائه توضیحات بیشتر درباره هم وندهای آشوکا پرداخت. به گفته او، آشوکا یک اصل کلیدی و بسیار مهم دارد و آن عبارت است از «سرمایه گذاری بر روی افراد و نه ایده ها». بر خلاف بسیاری از مراکز رشد و ایده های سنتی مرسوم در دنیا و کشورمان-که متمرکز بر ایده ها هستند-، این اعتقاد جدی در میان گردانندگان آشوکا وجود دارد که سرمایه گذاری بر روی افراد، منجر به گسترش دامنه اثر ایده ها و طرح های این افراد صاحب صلاحیت و نیز ایجاد انگیزه و اشتیاق در جوانان و سایر افراد دارای پتانسیل تبدیل شدن به کارآفرین اجتماعی را دارد.
بدین ترتیب آشوکا به دنبال شناسایی و عضویت کارآفرینان برجسته اجتماعی در دنیا در شبکه خود است که به آنها «هم وند» گفته می شود. این افراد در منطقه خود و پیش از پیوستن به آشوکا، مشغول فعالیت در یک ایده اجتماعی موفق هستند. یعنی، آشوکا افراد به اصطلاح صفر کیلومتر و دارای ایده خام را جهت عضویت در شبکه هم وندها هدف-گذاری نمی کند. بلکه افرادی برای عضویت در هم وندها می توانند نامزد شوند که ایده ای اجتماعی را جلو برده و به موفقیت های نسبی قابل توجه هم دست پیدا کرده اند.
طهماسبی سپس در تکمیل توضیحات خود بیان کرد که هم وندها یا بورسیه های آشوکا، پس از یک فرآیند سخت گیرانه پایش و آزمون و مصاحبه های متعدد انتخاب می شوند تا پیش گامان کارآفرینی اجتماعی در منطقه خود باشند. آنها افرادی هستند که در گذشته و سابقه خود، تاریخچه و شواهد زیادی از تمایل و علاقه و توانایی در حوزه کارآفرینی اجتماعی به همراه دارند و راه هایی نوآورانه برای کمک به مسائل جامعه خود پیاده سازی کرده اند. تامین برق ارزان قیمت برای کشاورزان برزیلی، تربیت موشهای صحرایی برای خنثی سازی مین در نقاط جنگ زده آفریقا، ایجاد سیستم هایی برای حفاظت از بزرگترین زیستگاه دارای تنوع زیستی دنیا در بولیوی یا خلق خدمات تلفنی ویژه برای کمک به کودکانِ تحت آسیب های اجتماعی در هند از جمله این نوآوری های اجتماعی هم وندها است. طهماسبی هم-وندهای آشوکا را کارآفرینانی می داند که علی رغم شکستهای کوچکی که در ابتدای کارشان داشته اند، به طرز خستگی ناپذیری تا به ثمر رساندن ایده هایشان به تلاش ادامه داده اند. در حال حاضر بیش از ۳۰۰۰ نفر از ۷۰ کشور جهان، عضو شبکه هم وندهای آشوکا هستند که در میان آنها نام چند نفر از کارآفرینان ایرانی سرشناس مقیم خارج نظیر خانم انوشه انصاری نیز به چشم می خورد.
طهماسبی سپس اشاره کرد که فرآیند سخت گیرانه و نسبتا طولانی انتخاب هم وندها بر اساس ۵ معیار “داشتن ایده جدید، اثرگذاری اجتماعی، خلاقیت، شایستگی های کارآفرینانه و شایستگی های اخلاقی” صورت می پذیرد. او در مورد معیار “شایستگی های اخلاقی”، اضافه کرد که به اعتقاد آشوکا، از آنجایی که کارآفرینان اجتماعی، ممکن است منجر به تغییرات ساختاری قابل توجه در جامعه خود شوند، بایستی از نظر اخلاقی، عمیقا مورد اعتماد باشند. داشتن ویژگی های اخلاقی مناسب همچنین سبب خواهد شد که آنها بتوانند همراهی بیشتری در میان مردم و جامعه به سوی خود جلب کنند. سنجش این خصوصیت، بیشتر شهودی و قضاوت محور است و هرگونه شک و تردید در این مورد، باعث حذف کاندیدای مربوطه خواهد شد.
به گفته طهماسبی افرادی که آنقدر شایستگی دارند که از گزینش سخت گیرانه آشوکاعبور می کنند و به شبکه هم-وندهای آن می پیوندند، به طور میانگین تا سه سال از آشوکا حقوق دریافت می کنند تا دغدغه معیشت نداشته باشند و بتوانند متمرکز بر ایده های اجتماعی خود شوند. به طور همزمان، آشوکا از طریق زیرساخت های قدرتمند خود، آنها را به شبکه ای جهانی از کارآفرینان اجتماعی، مدیران بنگاه های خصوصی، سرمایه گذاران و دانشگاه ها وصل می کند تا این شبکه بتواند حمایت های معنوی و مادی لازم از این کارآفرینان اجتماعی جهت دریافت مشاوره، پروراندن و گسترش ایده های فعلی خود و نیز خلق ایده های جدید صورت دهد. هم وندهای آشوکا، به طور ابدی، عضو شبکه هم وندهای آن که در واقع شبکه ای از کارآفرینان اجتماعی طراز اول دنیاست، باقی می مانند. آشوکا معتقد است از طریق پیوند دادن هم وندها در حوزه های مختلف مسائل اجتماعی و نیز مناطق مختلف دنیا، به نتایجی بزرگتر و پایدارتر از زمانی دست می یابد که آن هم وندها، به تنهایی بر روی ایده های اجتماعی خود، فعالیت می کردند.
حمایت های آشوکا، تمامی مراحل چرخه عمر کارآفرینی را شامل می شود. علاوه بر پرداخت حقوق سه ساله، کمک-های فکری از همکاران و همتایان جهانی در مراحل آغازین ایده، اخذ کمک های مشاوره ای و ساز وکارهای یاری دیگر از شرکای استراتژیک خود نظیر شرکت های McKinsey& Co. و Hill & Knowlton در حین دوره بزرگ شدن و تکثیر ایده از رئوس مهم این حمایت هاست.
در بخش پایانی نشست، سخنران به معرفی مختصر برخی ابتکارات و برنامه های دیگر مرتبط با بنیاد آشوکا نظیر «شبکه حمایتی آشوکا» یا «Ashoka Support Network(ASN)» ، Ashoka U و Mosaic و پاسخ به سوالات مرتبط پرداخت و ابراز امیدواری کرد که نهادهای حامی کارآفرینی اجتماعی در ایران، با استفاده از تجربیات و ابتکارات بنیادهایی نظیر آشوکا، بتوانند الگوهای بومی و مناسب شرایط نهادی کشور را در جهت توسعه و ترویج این مفهوم ارزشمند، طراحی و عملیاتی کنند تا در جهت توسعه پایدار کشور عزیزمان، به حل چالش های اجتماعی و به ویژه اشتغال جوانان در نقاط حاشیه ای و محروم کمک کنند.Ashoka Search and Selection Process