مطالب
کد خبر : 978
شنبه - ۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۸:۴۳

مدل “یکی در ازای یکی” مدلی برای فعالیت اقتصادی – اجتماعی

مدل “یکی در ازای یکی” مدلی برای فعالیت اقتصادی – اجتماعی

مدل کسب و کار “یکی در ازای یکی[۱]” یا “یکی بخر یکی بده[۲]” با شروع کسب و کار شرکت تامز (TOMS) به صورت گسترده فراگیر شده است. مدل “یکی در ازای یکی”، مدلی موثر و کارآ هم در ایجاد ارزش‌های اقتصادی و هم ارزش‌های اجتماعی است.
مایکوسکی[۳] موسس تامز، بعد از سفر به آرژانتین و مشاهده وضعیت بچه‌های فقیری که کفش نداشتند تصمیم به تاسیس این شرکت گرفت. مایکوسکی، با الهام گرفتن از این جریان، مدلی را طراحی کرد که به ازای فروش هر جفت کفش، یک جفت کفش به بچه‌های فقیر اهدا شود.

Toms
موفقیت تامز باعث تشویق دیگر کارآفرینان اجتماعی برای راه‌اندازی کسب و کارهایی با این مدل شد. به عنوان مثال واربی پارکر[۴] خرده فروش عینک در این مدل بسیار موفق عمل کرده است و موفق شده است حدود ۱۰۰٫۰۰۰ عینک را به افراد نیازمند اهدا کند. شرکت‌های نوپایی مانند شرکت­های Soapbox Soaps و Two Degrees Food مدل “یکی در ازای یکی” را برای حل مشکلات موجود در ارتباط با گرسنگی و بهداشت افراد فقیر، بکار برده‌اند.

نحوه عملکرد مدل “یکی در ازای یکی” به این شکل است که به ازای فروش یک محصول یا خدمت، محصول یا خدمتی به افراد فقیر اهدا می‌شود. به عنوان مثال در شرکت تامز با فروش هر عینک، یک نفر تحت معالجه چشم‌پزشکی قرار می‌گیرد.

مدل “یکی در ازای یکی” روز به روز گسترده‌تر شده است اما سوالاتی جدی که در ارتباط با بقای طولانی آن مطرح شده است، از جمله اینکه یکی از عوامل بسیار مهم در موفقیت این پیشگامان، نوآورانه بودن مدل آنهاست اما همانطور که کسب و کارهای مبتنی بر این مدل بیشتر می‌شوند، شرکت‌ها دیگر قادر به استفاده از آن به عنوان یک مدل متفاوت نیستند، و از همین رو مزایای این مدل به احتمال زیاد کاهش خواهد یافت.

انتقاد دیگری هم که به این مدل وارد شده است، شیوه کمک کردن در این مدل است که گفته می‌شود فقط علائم مشکل مانند نداشتن کفش و یا گرسنگی را برطرف می‌کند و آن مشکل را به صورت ریشه‌ای حل نمی‌کند.

با توجه به تحقیقی که روی ۳۰ شرکت که از این مدل استفاده کرده اند انجام شده است، مشخص شده است که این مدل علاوه بر اینکه مدلی پایدار برای ایجاد ارزش‌های اقتصادی و اجتماعی است؛ نوعی کارآفرینی اجتماعی نیز محسوب می‌شود . دلیل این امر شاید این باشد که امروزه مسائل اجتماعی از اهمیت بالایی برای افراد برخوردار است و شایستگی‌های کلیدی این شرکت‌ها هم در حوزه مسائل اجتماعی آنهاست.

برای آشنایی بیشتر با این مدل ، شرکت تامز، مبدع اصلی این مدل مورد بررسی اجمالی قرار می‌گیرد.TOMS1

همانطور که اشاره شد، آگاهی از این موضوع که نداشتن کفش، سبب جراحت و مرگ عده‌­ی ز­یادی از انسان‌ها می‌شود، انگیزه‌ی اصلی تاسیس بنگاه اجتماعی تامز بوده‌است. مدل کسب و کار این بنگاه اجتماعی، “‌یکی در ازا‌ی یکی” است؛ به این معنا که به ازای هر خریدی که از این بنگاه اجتماعی صورت گیرد، محصول یا خدمتی به افراد نیازمند ارائه می‌شود. در این مدل علاوه بر اینکه مشکلات جوامع محروم، برطرف می‌شود، با شریک کردن خریدار در کمک به انسان‌های محروم، حس خوبی به او منتقل خواهد شد.

تامز با همین روش از سال ۲۰۰۶ تاکنون بیش از ۳۵ میلیون جفت کفش به افراد نیازمند اهدا کرده است. با شناسایی مشکلات بیشتر در جوامع محروم، بنگاه اجتماعی تامز، تصمیم گرفت با مدل “‌یکی در ازای‌ یکی” در راستای حل دیگر مشکلات شناسایی شده نیز قدم بگذارد. در زیر به دیگر اقدامات این بنگاه اجتماعی اشاره شده‌است.

حفظ بینایی

به ازای هر عینک (عینک آفتابی) که از تامز خریداری شود، آنها به حفظ بینایی یک نفر در جوامع محروم، از طریق اهدای عینک یا پرداخت هزینه‌های عمل جراحی چشم کمک می‌کنند. از آغاز این فعالیت در سال ۲۰۱۱ تاکنون بیش از ۲۷۵،۰۰۰ نفر از کمک‌های آنها در این زمینه بهره برده‌اند.

تامین آب سالم

عدم دسترسی به آب سالم یکی از مشکلات بزرگ جوامع محروم است که موجب بیماری و مرگ عده‌ی زیادی می‌شود. به ازای هر بسته قهوه که از تامز خریداری شود، این بنگاه اجتماعی ۱۴۰ لیتر آب سالم را که برای مصرف‌ یک هفته یک انسان کافی است، در کشورهای محرومی‌که تامین کننده‌ی قهوه‌ی آنها هستند، فراهم می‌کند. تامز از آغاز این فعالیت در سال ۲۰۱۴ تاکنون، ۹/۴۶ میلیون مترمکعب آب سالم در ۶ کشور فراهم کرده است.

زایمان کم مخاطره

ضعف اطلاعاتی مادران در مناطق محروم، زایمانی پرمخاطره را برای آنها و فرزندانشان رقم می‌زند. تامز به ازای هر کیف که از آنها خریداری شود، خدماتی در راستای کاهش مخاطرات زایمان در جوامع نیازمند، ارائه می‌کند.

مدل “یکی در ازای‌ یکی”، مدلی است که ضمن تضمین پایداری مالی یک بنگاه اجتماعی، می‌تواند اثرات اجتماعی زیادی داشته باشد. این مدل علاوه بر بنگاه‌های اجتماعی توسط برخی بنگاه‌های تجاری در راستای فعالیت‌های مسئولیت‌پذیری اجتماعی نیز استفاده می‌شود.

نویسنده: میلاد جلالوند


[۱]: one for one

[۲]: Buy one Give one

[۳]: Mycoskie

[۴]: Warby Parker