مطالب
کد خبر : 937
پنجشنبه - ۲۵ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۵:۱۲

تعاونی اجتماعی

تعاونی اجتماعی

امروزه نسل جدیدی از بنگاه های اقتصادی ظهور کرده اند که هدفشان کمک به حل مسائل اجتماعی در عین پایداری اقتصادی است و عموما با نام بنگاه اجتماعی شناخته می‌شوند. ویژگی اصلی بنگاه‌های اجتماعی آن است که با هدف برطرف کردن یکی از مشکلات اجتماعی تاسیس می‌شوند و به دنبال کسب سود نیستند. تاریخچه شکل‌گیری چارچوب‌های حقوقی برای بنگاه‌های اجتماعی در اروپا را می‌توان به دو مرحله تقسیم کرد. در مرحله اول، بسیاری از بنگاه‌های اجتماعی در کشورهای اروپایی در قالب انجمن‌ها یا شرکت‌های تعاونی فعالیت می‌کردند. در کشورهایی مانند فرانسه و بلژیک که انجمن‌ها مجاز به فروش محصولات و خدمات در بازار هستند، بنگاه‌های اجتماعی در قالب انجمن‌ها ایجاد شدند. اما در ایتالیا و کشورهای شمال اروپا، که انجمن‌ها مجاز به فروش محصول یا ارائه خدمات در بازار نیستند، بنگاه‌های اجتماعی در قالب تعاونی مشغول به فعالیت شدند.
مرحله دوم مربوط به زمانی است که ساختارهای حقوقی مشخصی برای بنگاه‌های اجتماعی ارائه شد. ایجاد ساختارهای مخصوص بنگاه‌های اجتماعی در برخی از کشورها مبتنی بر ساختار شرکت‌های تعاونی بود. اگرچه تعاونی‌ها برای افزایش رفاه اعضای خود تلاش می‌کنند، ولی گفتمانی در نهضت تعاونی ایجاد شد و منجر به معرفی شکل جدیدی از تعاونی‌ها گشت، که بر ارائه خدمات اجتماعی یا اشتغال‌زایی تمرکز داشتند. فعالیت‌های این نوع تعاونی‌ها علاوه بر سود رساندن به اعضای خود، برای سایر افراد جامعه نیز منفعت دارد. این نوع تعاونی‌ها که به “تعاونی‌های اجتماعی ” معروف هستند در سال ۱۹۹۱ با تصویب قانون شماره ۳۸۱ در ایتالیا ساختار رسمی پیدا کردند.
در واقع تعاونی‌هایی که با هدف اصلی برطرف کردن مشکلات اجتماعی نظیر فقر و بیکاری، مشکلات زیست محیطی، ارتقای سطح بهداشت و درمان، ارتقای سطح آموزش، توانمندسازی و ایجاد خودباوری در اقشار به حاشیه رانده شده و … فعالیت می‌کنند، تعاونی اجتماعی محسوب می‌شوند. این تعاونی‌ها از لحاظ مالی خودگردان هستند اما تنها با هدف کسب سود به وجود نیامده‌اند. داشتن دغدغه‌های اجتماعی و سعی در برطرف کردن یک نیاز اجتماعی یا زیست محیطی و اولویت اول را برای سود اقتصادی قائل نشدن، از نکات مشترک تعاونی‌های اجتماعی و بنگاه‌های اجتماعی است. در ایران نیز تعاونی‌هایی وجود دارند که با الگوی تعاونی اجتماعی سازگارند. در ادامه، یکی از تعاونی‌های اجتماعی ایران معرفی شده است.
تعاونی دانش بنیان “نیل افشان توس” فعالیت خود را در پارک علم و فناوری مشهد مقدس آغاز نمود و از سال ۱۳۸۹ شروع به تولید پروفیل‌های نانو کامپوزیت چوب پلاستیک نمود. این محصول که ظاهری شبیه به چوب دارد با استفاده از ضایعات و پلیمرهای خاص، تولید می‌شود و از قطع شدن درختان به منظور تولید چوب جلوگیری می‌کند. این شرکت علاوه بر اشتغال‌زایی، تمام مواد اولیه مورد نیاز خود را از داخل تهیه می‌کند و فرایند تولید آن به صورت کم‌مصرف و با استفاده از حداقل انرژی انجام می‌شود. این محصولات قابل بازیافت و سازگار با محیط زیست هستند و از قابلیت ارتجاعی و استحکام بالاتری در مقایسه با چوب برخوردارند. ایده تولید این محصول با هدف حفظ منابع طبیعی و جلوگیری از قطع درختان و استفاده از ضایعات پلاستیکی و سلولزی شکل گرفته است که این تعاونی را در زمره تعاونی‌های اجتماعی قرار می‌دهد.

نویسنده: نوید خنوه